Главная

  • Test

    I. Read the text and answer the questions choosing the right answer.

    Questions 1–10

    The Changing Role of Public Libraries

    For centuries, public libraries were mainly places where people could borrow books, read newspapers and study in silence. Their primary purpose was to make information available to people who might not otherwise have access to it. Although this traditional role remains important, modern libraries are becoming much more than collections of printed materials.

    The growth of the Internet created an unexpected challenge. When information became available online, some people predicted that libraries would gradually disappear. Instead, many libraries changed their services. They began providing free Internet access, digital books, online databases and technology training. For people who cannot afford computers or reliable Internet connections at home, these services can be particularly valuable.

    Libraries have also become centres for community activities. Many now organize language courses, workshops, lectures and activities for children. Some have created “makerspaces” where visitors can use equipment such as 3D printers, recording devices and design software. These spaces encourage people not only to consume information but also to create something themselves.

    The role of librarians has changed as well. Instead of simply directing visitors to shelves, they may teach digital skills, help people evaluate online information or assist researchers in finding reliable sources. As misinformation has become easier to spread through social media, the ability to distinguish trustworthy information from misleading content has become increasingly significant.

    However, libraries still face challenges. They must balance the needs of people who want quiet study spaces with those who use libraries for collaborative activities. Funding is another concern, especially when local authorities have limited budgets. Nevertheless, libraries that successfully adapt to technological and social changes continue to play an important role in their communities.

    1. What is the main reason modern libraries have changed their services?

    a) People no longer read books.
    b) They are responding to technological and social changes.
    c) Governments have prohibited traditional libraries.
    d) Printed books have completely disappeared.

    2. Traditionally, one of the main purposes of libraries was to

    a) produce digital content.
    b) organize community festivals.
    c) provide access to information.
    d) teach computer programming.

    3. The pronoun “they” in paragraph 4 refers to

    a) researchers.
    b) visitors.
    c) librarians.
    d) social media users.

    4. Makerspaces are mentioned as places where people can

    a) buy new computers.
    b) create things using technology.
    c) read only printed materials.
    d) work without interacting with others.

    5. The word “reliable” is closest in meaning to

    a) trustworthy.
    b) expensive.
    c) complicated.
    d) temporary.

    6. Which statement is NOT true according to the text?

    a) Some libraries provide Internet access.
    b) Librarians may help people evaluate information.
    c) Digital technology has eliminated the need for physical libraries.
    d) Libraries may organize courses and workshops.

    7. The final paragraph mainly discusses

    a) difficulties libraries have to manage.
    b) the history of printed books.
    c) ways of becoming a librarian.
    d) reasons people dislike technology.

    8. What can be inferred about modern librarians?

    a) They only need knowledge of literature.
    b) Their work requires a wider range of skills than before.
    c) Their role has become unnecessary.
    d) They mainly repair computers.

    9. Which sentence best expresses the main idea of the text?

    a) Modern technology has made public libraries unnecessary.
    b) Libraries should stop lending printed books.
    c) Libraries have remained useful by expanding their functions.
    d) Libraries are mainly entertainment centres today.

    10. The text is mainly organized as

    a) an explanation of how libraries have evolved and adapted.
    b) an argument against digital technology.
    c) instructions for establishing a library.
    d) a comparison of libraries in different countries.

    II. Choose the right option.

    Questions 11–25

    Text A

    Online education has expanded rapidly over the past decade. When universities first began offering online courses, many educators believed that students would learn less effectively outside traditional classrooms. During the global pandemic, however, thousands of institutions were forced to move lessons online. By the time campuses fully reopened, many teachers had developed new digital teaching skills. Experts believe that online tools will remain an important part of education in the future.

    11.

    a) has expanded
    b) expanded
    c) had expanded
    d) is expanded

    12.

    a) believe
    b) had believing
    c) believed
    d) have believed

    13.

    a) were forced
    b) have forced
    c) forced
    d) are forcing

    14.

    a) develop
    b) have developed
    c) had developed
    d) will develop

    15.

    a) remained
    b) will remain
    c) had remained
    d) were remaining

    Text B

    By 2050, many large cities will have introduced new methods of producing food locally. Currently, urban planners are experimenting with rooftop gardens and vertical farms. Such systems are designed to reduce the distance food travels before reaching consumers. If production costs decrease, more businesses may adopt these technologies. As a result, traditional supply chains could be shortened considerably.

    16.

    a) will have introduced
    b) introduced
    c) have introduced
    d) were introducing

    17.

    a) experimented
    b) are experimenting
    c) had experimented
    d) will have experimented

    18.

    a) design
    b) designed
    c) are designed
    d) have designing

    19.

    a) may adopt
    b) must have adopted
    c) had adopted
    d) are adopted

    20.

    a) could shorten
    b) could be shortened
    c) have shortening
    d) were shorten

  • Մաթեմատիկա 11

    Պարապմունք 5. 25.09.2026
    Տեքստային խնդիրներ 

    Խնդիր 1

    Որդին տասնմեկ տարեկան է։ Հինգ տարի առաջ նա վեց անգամ փոքր էր հորից։

    44  2) 19  3) 14  4) 20

    Քանի՞ տարեկան է հայրը։

    36  2) 42  3) 414) 66

    Երկու տարի հետո հայրը քանի՞ տարով մեծ կլինի որդուց։

    25  2) 31  3) 55  4) 30

    Քանի՞ տարի հետո հոր և որդու տարիքների գումարը կլինի 100։

    24 2) 48  3) 25  4) 23

    Քանի՞ տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի երկու անգամ։ 

    41 + x = 2(11 + x)
    41 + x = 22 + 2x
    x = 19

      Խնդիր 2

      Արշակը և Բաբկենը միասին կշռում են 119 կգ, Արշակը և Գեղամը՝ 122 կգ, Բաբկենը և Գեղամը՝ 127 կգ։

      60  2) 60⅔  3) 61⅓  4) 63

      Քանի՞ կգ են կշռում Արշակը, Բաբկենը և Գեղամը միասին։

      180  2) 182  3) 184 4) 190

      Քանի՞ կգ է կշռում Արշակը։

      57 2) 58  3) 59  4) 60

      Քանի՞ կգ-ով է Բաբկենը ծանր Արշակից։

      184-122=62

      62-57=5

      4  2) 4,5  3) 5  4) 5,5

      Քանի՞ կգ է Արշակի, Բաբկենի և Գեղամի միջին քաշը։

      92

      Խնդիր 3

      Նավը 25 օրվա համար վերցրեց 3675 կգ մթերք։

      Քանի՞ մարդու կբավականացնի մթերքը 25 օրում, եթե յուրաքանչյուր մարդ օրական ուտում է 1 կգ 470 գ պաշար։

      3675000:1470=2500

      2500:25=100

      Օրական անձնակազմը քանի՞ կգ մթերք պետք է օգտագործի, որպեսզի եղած պաշարը բավարարի։

      147  2) 155  3) 55  4) 75

      Քանի՞ օր ավելի կբավականացնի մթերքի այդ պաշարը, եթե օրական 42 կգ-ով պակաս օգտագործվի։

      5  2) 10  3) 15  4) 17

      Քանի՞ կգ-ով պետք է ավելացվի մթերքի օրական պաշարը, որպեսզի այն բավականացնի 35 օր։

      42  2) 35  3) 5  4) 12

      Խնդիր 4

      Նույն արտադրողականությամբ աշխատող 6 տրակտորը 6 ժամում վարում է 6 հա։

      15  2) 20  3) 25  4) 30

      Քանի՞ հեկտար կվարեն այդպիսի 15 տրակտորը 8 ժամում։

      36  2) 20  3) 24  4) 18

      Արտադրության քանի՞ տրակտոր է անհրաժեշտ, որպեսզի 3 ժամում վարի 4 հա։

      8  2) 10  3) 12  4) 9

      Արտադրության 5 տրակտորը քանի՞ ժամում կվարի 10 հա։

      8  2) 9  3) 12  4) 10

      Քանի՞ հեկտար կվարեն երկու անգամ մեծ արտադրողականություն ունեցող 9 տրակտորը 10 ժամում։

      Պարապմունք 3

      I. Հեշտ

      1. Գտի՛ր 50-ի 10%-ը։
      2. Գտի՛ր 80-ի 25%-ը։
      3. Գտի՛ր 200-ի 15%-ը։
      4. Գտի՛ր 60-ի 50%-ը։
      5. 40-ը 200-ի քանի՞ տոկոսն է։
      6. 15-ը 60-ի քանի՞ տոկոսն է։
      7. Թվի 20%-ը 16 է։ Գտի՛ր թիվը։
      8. Թվի 50%-ը 35 է։ Գտի՛ր թիվը։

      🟡 II. Միջին

      1. Խանութում 20 000 դրամ արժողությամբ պայուսակի գինը նվազեցրին 15%-ով։ Որքա՞ն դարձավ պայուսակի նոր գինը։
      2. Ապրանքի գինը 12 000 դրամ էր։ Այն բարձրացավ 20%-ով։ Որքա՞ն է նոր գինը։
      3. Դասարանում կա 30 աշակերտ, որոնցից 40%-ը աղջիկներ են։ Քանի՞ աղջիկ կա դասարանում։
      4. Աշակերտը 25 հարցից ճիշտ պատասխանեց 20-ին։ Քանի՞ տոկոսն է ճիշտ պատասխանել։
      5. Գրքի 30%-ը կարդալուց հետո մնաց 140 էջ։ Քանի՞ էջ ունի ամբողջ գիրքը։
      6. Թվի 35%-ը 42 է։ Գտի՛ր այդ թիվը։
      7. Ապրանքի գինը 25 000 դրամից դարձավ 20 000 դրամ։ Քանի՞ տոկոսով է նվազել գինը։

      🟠 III. Բարդ

      1. Ապրանքի գինը սկզբում բարձրացրին 20%-ով, ապա նոր գինը նվազեցրին 20%-ով։ Եթե սկզբնական գինը 50 000 դրամ էր, որքա՞ն դարձավ վերջնական գինը։ Արդյո՞ք այն վերադարձավ սկզբնական գնին։
      2. Աշակերտը առաջին օրը կարդաց գրքի 25%-ը, երկրորդ օրը՝ մնացածի 30%-ը։ Գրքից քանի՞ տոկոս մնաց կարդալու։
      3. Խանութում ապրանքի գինը զեղչից հետո դարձավ 17 000 դրամ։ Զեղչը եղել էր 15%։ Որքա՞ն էր ապրանքի սկզբնական գինը։
      4. Թվի 40%-ը 12-ով մեծ է նույն թվի 25%-ից։ Գտի՛ր թիվը։
      5. Աշխատողի աշխատավարձը բարձրացրին 10%-ով, իսկ մեկ տարի անց՝ ևս 10%-ով։ Եթե սկզբնական աշխատավարձը 200 000 դրամ էր, որքա՞ն է այն այժմ։ Ընդհանուր քանի՞ տոկոսով է աճել աշխատավարձը։

      🔴 IV. Շատ բարդ / տրամաբանական

      1. Ապրանքի գինը 30%-ով նվազեցնելուց հետո այն դարձավ 28 000 դրամ։ Որքա՞ն պետք է բարձրացնել նոր գինը, որպեսզի կրկին ստանանք սկզբնական գինը։
      2. Դասարանում տղաների թիվը աղջիկների թվից 20%-ով ավելի է։ Եթե դասարանում կա 36 աշակերտ, քանի՞ տղա և քանի՞ աղջիկ կա։
      3. Ջրով լի տարայից սկզբում գոլորշիացավ ջրի 20%-ը, ապա մնացածի 25%-ը։ Տարայում մնաց 60 լիտր ջուր։ Քանի՞ լիտր ջուր կար սկզբում։
      4. Ապրանքի գինը երկու անգամ հաջորդաբար նվազեցրին՝ սկզբում 10%-ով, ապա 20%-ով։ Վերջնական գինը 36 000 դրամ է։ Գտի՛ր սկզբնական գինը։
      5. Մի թիվը մյուսից 25%-ով մեծ է։ Մեծ թվի և փոքր թվի տարբերությունը 15 է։ Գտի՛ր երկու թվերը։
      6. Խանութը ապրանքի ինքնարժեքին ավելացնում է 30% և ստանում վաճառքի գինը։ Այնուհետև վաճառքի գնի նկատմամբ տալիս է 10% զեղչ։ Եթե ապրանքի ինքնարժեքը 20 000 դրամ է, ինչքա՞ն է խանութի վերջնական վաճառքի գինը և քանի՞ տոկոս շահույթ է ստացվում։

    1. Մաթեմատիկա 11

      Պարապմունք 3

      I. Հեշտ

      1. Գտի՛ր 50-ի 10%-ը։

      5

      1. Գտի՛ր 80-ի 25%-ը։

      20

      1. Գտի՛ր 200-ի 15%-ը։

      30

      1. Գտի՛ր 60-ի 50%-ը։

      30

      1. 40-ը 200-ի քանի՞ տոկոսն է։

      20

      1. 15-ը 60-ի քանի՞ տոկոսն է։

      15×100:60=25

      1. Թվի 20%-ը 16 է։ Գտի՛ր թիվը։

      16×100:20=80

      1. Թվի 50%-ը 35 է։ Գտի՛ր թիվը։

      🟡 II. Միջին

      1. Խանութում 20 000 դրամ արժողությամբ պայուսակի գինը նվազեցրին 15%-ով։ Որքա՞ն դարձավ պայուսակի նոր գինը։

      17000

      1. Ապրանքի գինը 12 000 դրամ էր։ Այն բարձրացավ 20%-ով։ Որքա՞ն է նոր գինը։

      14.400

      1. Դասարանում կա 30 աշակերտ, որոնցից 40%-ը աղջիկներ են։ Քանի՞ աղջիկ կա դասարանում։

      30×40:100=12

      1. Աշակերտը 25 հարցից ճիշտ պատասխանեց 20-ին։ Քանի՞ տոկոսն է ճիշտ պատասխանել։

      20×100:25=80

      1. Գրքի 30%-ը կարդալուց հետո մնաց 140 էջ։ Քանի՞ էջ ունի ամբողջ գիրքը։

      140×100:70=200

      1. Թվի 35%-ը 42 է։ Գտի՛ր այդ թիվը։

      42×100:35=120

      1. Ապրանքի գինը 25 000 դրամից դարձավ 20 000 դրամ։ Քանի՞ տոկոսով է նվազել գինը։

      20%

      🟠 III. Բարդ

      1. Ապրանքի գինը սկզբում բարձրացրին 20%-ով, ապա նոր գինը նվազեցրին 20%-ով։ Եթե սկզբնական գինը 50 000 դրամ էր, որքա՞ն դարձավ վերջնական գինը։ Արդյո՞ք այն վերադարձավ սկզբնական գնին։

      50.000+10000=60.000

      60000-20%=48000

      1. Աշակերտը առաջին օրը կարդաց գրքի 25%-ը, երկրորդ օրը՝ մնացածի 30%-ը։ Գրքից քանի՞ տոկոս մնաց կարդալու։

      45%

      1. Խանութում ապրանքի գինը զեղչից հետո դարձավ 17 000 դրամ։ Զեղչը եղել էր 15%։ Որքա՞ն էր ապրանքի սկզբնական գինը։
      2. Թվի 40%-ը 12-ով մեծ է նույն թվի 25%-ից։ Գտի՛ր թիվը։
      3. Աշխատողի աշխատավարձը բարձրացրին 10%-ով, իսկ մեկ տարի անց՝ ևս 10%-ով։ Եթե սկզբնական աշխատավարձը 200 000 դրամ էր, որքա՞ն է այն այժմ։ Ընդհանուր քանի՞ տոկոսով է աճել աշխատավարձը։

      🔴 IV. Շատ բարդ / տրամաբանական

      1. Ապրանքի գինը 30%-ով նվազեցնելուց հետո այն դարձավ 28 000 դրամ։ Որքա՞ն պետք է բարձրացնել նոր գինը, որպեսզի կրկին ստանանք սկզբնական գինը։

      42%

      1. Դասարանում տղաների թիվը աղջիկների թվից 20%-ով ավելի է։ Եթե դասարանում կա 36 աշակերտ, քանի՞ տղա և քանի՞ աղջիկ կա։

      X+1/5=6x/5=1,2x

      1. Ջրով լի տարայից սկզբում գոլորշիացավ ջրի 20%-ը, ապա մնացածի 25%-ը։ Տարայում մնաց 60 լիտր ջուր։ Քանի՞ լիտր ջուր կար սկզբում։
      2. Ապրանքի գինը երկու անգամ հաջորդաբար նվազեցրին՝ սկզբում 10%-ով, ապա 20%-ով։ Վերջնական գինը 36 000 դրամ է։ Գտի՛ր սկզբնական գինը։
      3. Մի թիվը մյուսից 25%-ով մեծ է։ Մեծ թվի և փոքր թվի տարբերությունը 15 է։ Գտի՛ր երկու թվերը։
      4. Խանութը ապրանքի ինքնարժեքին ավելացնում է 30% և ստանում վաճառքի գինը։ Այնուհետև վաճառքի գնի նկատմամբ տալիս է 10% զեղչ։ Եթե ապրանքի ինքնարժեքը 20 000 դրամ է, ինչքա՞ն է խանութի վերջնական վաճառքի գինը և քանի՞ տոկոս շահույթ է ստացվում։

    2. Մաթեմատիկա 11

      Պարապմունք 3

      I. Հեշտ

      1. Գտի՛ր 50-ի 10%-ը։
      2. Գտի՛ր 80-ի 25%-ը։
      3. Գտի՛ր 200-ի 15%-ը։
      4. Գտի՛ր 60-ի 50%-ը։
      5. 40-ը 200-ի քանի՞ տոկոսն է։
      6. 15-ը 60-ի քանի՞ տոկոսն է։
      7. Թվի 20%-ը 16 է։ Գտի՛ր թիվը։
      8. Թվի 50%-ը 35 է։ Գտի՛ր թիվը։

      🟡 II. Միջին

      1. Խանութում 20 000 դրամ արժողությամբ պայուսակի գինը նվազեցրին 15%-ով։ Որքա՞ն դարձավ պայուսակի նոր գինը։
      2. Ապրանքի գինը 12 000 դրամ էր։ Այն բարձրացավ 20%-ով։ Որքա՞ն է նոր գինը։
      3. Դասարանում կա 30 աշակերտ, որոնցից 40%-ը աղջիկներ են։ Քանի՞ աղջիկ կա դասարանում։
      4. Աշակերտը 25 հարցից ճիշտ պատասխանեց 20-ին։ Քանի՞ տոկոսն է ճիշտ պատասխանել։
      5. Գրքի 30%-ը կարդալուց հետո մնաց 140 էջ։ Քանի՞ էջ ունի ամբողջ գիրքը։
      6. Թվի 35%-ը 42 է։ Գտի՛ր այդ թիվը։
      7. Ապրանքի գինը 25 000 դրամից դարձավ 20 000 դրամ։ Քանի՞ տոկոսով է նվազել գինը։

      🟠 III. Բարդ

      1. Ապրանքի գինը սկզբում բարձրացրին 20%-ով, ապա նոր գինը նվազեցրին 20%-ով։ Եթե սկզբնական գինը 50 000 դրամ էր, որքա՞ն դարձավ վերջնական գինը։ Արդյո՞ք այն վերադարձավ սկզբնական գնին։
      2. Աշակերտը առաջին օրը կարդաց գրքի 25%-ը, երկրորդ օրը՝ մնացածի 30%-ը։ Գրքից քանի՞ տոկոս մնաց կարդալու։
      3. Խանութում ապրանքի գինը զեղչից հետո դարձավ 17 000 դրամ։ Զեղչը եղել էր 15%։ Որքա՞ն էր ապրանքի սկզբնական գինը։
      4. Թվի 40%-ը 12-ով մեծ է նույն թվի 25%-ից։ Գտի՛ր թիվը։
      5. Աշխատողի աշխատավարձը բարձրացրին 10%-ով, իսկ մեկ տարի անց՝ ևս 10%-ով։ Եթե սկզբնական աշխատավարձը 200 000 դրամ էր, որքա՞ն է այն այժմ։ Ընդհանուր քանի՞ տոկոսով է աճել աշխատավարձը։

      🔴 IV. Շատ բարդ / տրամաբանական

      1. Ապրանքի գինը 30%-ով նվազեցնելուց հետո այն դարձավ 28 000 դրամ։ Որքա՞ն պետք է բարձրացնել նոր գինը, որպեսզի կրկին ստանանք սկզբնական գինը։
      2. Դասարանում տղաների թիվը աղջիկների թվից 20%-ով ավելի է։ Եթե դասարանում կա 36 աշակերտ, քանի՞ տղա և քանի՞ աղջիկ կա։
      3. Ջրով լի տարայից սկզբում գոլորշիացավ ջրի 20%-ը, ապա մնացածի 25%-ը։ Տարայում մնաց 60 լիտր ջուր։ Քանի՞ լիտր ջուր կար սկզբում։
      4. Ապրանքի գինը երկու անգամ հաջորդաբար նվազեցրին՝ սկզբում 10%-ով, ապա 20%-ով։ Վերջնական գինը 36 000 դրամ է։ Գտի՛ր սկզբնական գինը։
      5. Մի թիվը մյուսից 25%-ով մեծ է։ Մեծ թվի և փոքր թվի տարբերությունը 15 է։ Գտի՛ր երկու թվերը։
      6. Խանութը ապրանքի ինքնարժեքին ավելացնում է 30% և ստանում վաճառքի գինը։ Այնուհետև վաճառքի գնի նկատմամբ տալիս է 10% զեղչ։ Եթե ապրանքի ինքնարժեքը 20 000 դրամ է, ինչքա՞ն է խանութի վերջնական վաճառքի գինը և քանի՞ տոկոս շահույթ է ստացվում։

    3. Ե. Տեքստային խնդիրներ

      1.

      Մի թիվը մյուսից 8-ով մեծ է։ Նրանց գումարը 34 է։ Գտնել թվերը։

      Լուծում՝ Եթե փոքր թիվը նշանակենք \(x\), ապա մեծ թիվը կլինի \(x + 8\)։
      Կազմենք հավասարում.
      \(x + (x + 8) = 34\)
      \(2x + 8 = 34\)
      \(2x = 26\)
      \(x = 13\) (փոքր թիվը)
      Մեծ թիվը կլինի՝ \(13 + 8 = 21\)։

      2.

      Աշակերտը մտածել է մի թիվ։ Այդ թվին ավելացրել է 7 և ստացել 25։ Գտնել մտածած թիվը։

      25-7=18

      3.

      Երկու հաջորդական բնական թվերի գումարը 41 է։ Գտնել այդ թվերը։

      x + (x + 1) = 41
      2x + 1 = 41
      \(2x = 40\)
      x=21

      X=20+1

      4.

      Ուղղանկյան երկարությունը լայնությունից 5 սմ-ով մեծ է։ Պարագիծը 34 սմ է։ Գտնել ուղղանկյան կողմերը։

      5.

      Թվին 3 ավելացնելուց ստացված արդյունքը փոքր է 10-ից։ Կազմել անհավասարում և գտնել թվի հնարավոր արժեքները։

      X+3<10

    4. Grammar

      a) an
      b) –
      c) –
      d) the
      e) a
      f) a
      g) –
      h) –
      i) a
      j) the
      k) a
      l) the
      m) the
      n) The

      1. –
      2. – / –
      3. – / an
      4. –
      5. a
      6. the
      7. –

    5. English

      We use no article when we talk about things in general.
      We use the to talk about a specific person or thing, or a person or thing mentioned before. 
      We use a/an to talk about a singular, countable person or thing for the first time, or to say that the person or thing is one of a number of people or things.
      We use the to talk about someone or something that is unique.
      We use a/an to say what somebody’s profession is.

      Today on the programme, they’re talking about the family programme.
      I think it’s normal that teenagers sometimes argue with their parents.
      In my case, problems I have are never very serious.
      Her dad works for the government.
      I don’t really like the video games.
      We sometimes argue about the music that I listen to.
      This is research into family relationships that I told you about yesterday.
      I think one of the big things families disagree about is when to do homework.

      I have a sister and two brothers.
      My dad is a doctor in a big hospital.
      Can you send me the photos you took yesterday?
      We had an argument yesterday but the argument wasn’t serious.
      That man is a teacher at my cousin’s school.
      I’m reading a report from the University of Michigan.
      Let me help you if you have a problem.
      Concentration is really important when you study

    6. Բան ունեմ ասելու, Պիես

      1. Շատ  բան  ցանկացող  շատ  մարդ  կա.    փորձեք  չափից  շատ  բան  չուզել,  փորձեք  բավարարվել  ձեր  ունեցածով,  որովհետև  ձեր  ունեցածը    լիուլի  է․․․
      2. կան  ավելի  անուշ  ու  ջերմ  բաներ,  քան  ձեզ  համար  ոչինչ  չպահանջող  և  ուրիշներին  սեր  պարգևող  ձեր  իսկ  սրտերը:
      3. Ձեզնից  յուրաքանչյուրը  մի-մի  միլիոնատեր  է`  հրաշալի  բաներ  տալու  համար: 
      4. Եվ  ինչքան  շատ  տաք,  էնքան  շատ    կստանաք:
      5. Դու պարտավոր ես նրանց տեղեկացնել, որ կարևոր չէ՝ ինչքան քիչ բան ունեն, նրանք միշտ էլ կարող են ուրիշներին տալ, և դու պետք է սովորեցնես նրանց, որ միայն տալն է նրանց երջանկացնելու: Եվ դու ես պարտավոր նրանց տեղեկացնել, որ իրենք ստիպված չեն «ինչ-որ բաներ» տալ: «Ինչ-որ բաները» կարելի է գնել, բայց էն լավ բաները, որոնք կարող են տրվել, չեն կարող գնվել: Լավ բաները ծնվում են մարդկանց մեջ, և դրանք էնտեղ են միշտ՝ սպասելով դիմացինին փոխանցվելուն: Եվ մարդկանց նվիրելը միակ բանն է, որ կարող է ցանկացած մարդու երջանկացնել:

      Ես համաձայն եմ այս մտքերի հետ:

      Կարծում եմ ամեն մարդ պետք է խոստանա իր ունեցածի չափով և եթե գիտակցում է, որ չի կարող կատարել կամ անել պետք չէ խոսք տալ և չպահել խոստումը:Այս հասկացողությունը երբեմն ավելի վատ է քան ուղղակի ասել որ սա չեմ կարող բայց կարող եմ մեկ այլ բան:

    7. Իրավունք

      Իրավունքը մարդու կողմից օրենքով պաշտպանված հնարավորություն է՝ ինչ-որ բան անելու, ստանալու կամ պահանջելու։

      Մարդու հիմնական իրավունքները

      • Կյանքի իրավունք
      • Կրթության իրավունք
      • Առողջության պահպանման իրավունք
      • Խոսքի և կարծիքի ազատության իրավունք
      • Աշխատանքի իրավունք
      • Հավասարության իրավունք
      • Անձնական կյանքի պաշտպանության իրավունք
      • Ազատ տեղաշարժվելու իրավունք

      Իրավունքները Հայաստանում և այլ երկրներում

      Հայաստանում մարդու իրավունքները պաշտպանվում են ՀՀ Սահմանադրությամբ և օրենքներով։ Բոլոր մարդիկ օրենքի առաջ հավասար են։

      Այլ երկրներում նույնպես մարդու հիմնական իրավունքները պաշտպանվում են օրենքներով։ Սակայն որոշ իրավունքների իրականացման կարգը կարող է տարբեր լինել՝ կախված տվյալ երկրի օրենքներից և կառավարման համակարգից։

    8. Բնական ռեկրեացիոն ռեսուրսներ

        • կլիմա
        • լեռներ և լեռնային տարածքներ
        • անտառներ
        • գետեր և լճեր
        • ծովեր և լողափեր
        • հանքային աղբյուրներ
        • բուժիչ ցեխեր
        • բնության հուշարձաններ

      Հեշտ հարցեր

      1. Ի՞նչ են բնական ռեկրեացիոն ռեսուրսները։
        Բնության այն պայմաններն ու օբյեկտներն են, որոնք մարդիկ օգտագործում են հանգստի, զբոսաշրջության և առողջության համար։
      2. Որո՞նք են հիմնական տեսակները։
        Կլիմա, լեռներ, անտառներ, գետեր, լճեր, ծովեր և լողափեր, հանքային աղբյուրներ, բուժիչ ցեխեր և բնության հուշարձաններ։
      3. Ինչպե՞ս է կլիման ազդում մարդկանց հանգստի վրա։
        Հարմար եղանակը նպաստում է հանգստին, զբոսանքներին և զբոսաշրջությանը։
      4. Ինչո՞ւ են լեռնային տարածքները կարևոր զբոսաշրջության համար։
        Որովհետև այնտեղ կարելի է զբաղվել արշավներով, լեռնագնացությամբ, դահուկներով և վայելել բնությունը։
      5. Ի՞նչ հանգստի ձևեր կարելի է կազմակերպել անտառներում։
        Զբոսանքներ, արշավներ, պիկնիկներ և բնության դիտում։
      6. Որո՞նք են ջրային ռեկրեացիոն ռեսուրսները։
        Գետերը, լճերը, ծովերը, ջրամբարները և լողափերը։
      7. Ի՞նչ նշանակություն ունեն հանքային աղբյուրները։
        Դրանք օգտագործվում են առողջության բարելավման, բուժման և հանգստի նպատակներով։
      8. Ի՞նչ են բուժիչ ցեխերը։
        Բնական ցեխեր են, որոնք պարունակում են օգտակար նյութեր և օգտագործվում են որոշ առողջարար ու բուժական նպատակներով։
      9. Ի՞նչ է բնության հուշարձանը։
        Բնության եզակի կամ արժեքավոր բնական օբյեկտ է, որը պահպանվում է։
      10. Ինչո՞ւ են ծովերն ու լողափերը ռեկրեացիոն ռեսուրսներ։
        Որովհետև մարդիկ այնտեղ կարող են լողալ, արևային լոգանք ընդունել, զբոսնել և հանգստանալ։

      Դժվար հարցեր հեշտ և հասկանալի պատասխաններ

      1. Ինչպե՞ս կարող է կլիմայի փոփոխությունը ազդել բնական ռեկրեացիոն ռեսուրսների օգտագործման վրա։
        Կլիմայի փոփոխությունը կարող է փոխել եղանակը, ջրի քանակը և ձյան ծածկույթը։ Դրա պատճառով որոշ վայրեր կարող են դառնալ ավելի քիչ հարմար հանգստի համար։
      2. Ինչպե՞ս կարելի է համատեղել տնտեսական օգտագործումն ու պահպանությունը։
        Պետք է ռեսուրսներն օգտագործել չափավոր, սահմանել կանոններ և գումար հատկացնել բնության պահպանությանը։
      3. Ինչո՞ւ նույն բնական ռեսուրսը տարբեր մարդկանց համար կարող է ունենալ տարբեր արժեք։
        Որովհետև մարդիկ ունեն տարբեր հետաքրքրություններ։ Օրինակ՝ լեռը մեկի համար կարող է լավ լինել արշավի, իսկ մյուսի համար՝ պարզապես հանգստանալու համար։
      4. Ինչպե՞ս կարող է զբոսաշրջիկների մեծ հոսքը վնասել լեռներին և անտառներին։
        Այն կարող է առաջացնել աղբի կուտակում, բուսականության վնասում, հողի քայքայում և կենդանիների բնական միջավայրի խանգարում։
      5. Ինչպե՞ս պահպանել լճերի և գետերի էկոլոգիական վիճակը։
        Պետք է չաղտոտել ջուրը, կազմակերպել աղբահանություն, սահմանափակել վնասակար գործունեությունը և վերահսկել զբոսաշրջիկների վարքը։
      6. Ինչպե՞ս կարող է հանքային աղբյուրների և բուժիչ ցեխերի չափից ավելի օգտագործումը վնասել բնությանը։
        Չափից շատ օգտագործումը կարող է նվազեցնել դրանց պաշարները և վնասել բնական միջավայրը։
      7. Ինչպե՞ս կարելի է գնահատել տարածքի ռեկրեացիոն ներուժը։
        Պետք է ուսումնասիրել տարածքի բնությունը, կլիման, ջրային ռեսուրսները, հասանելիությունը և զբոսաշրջության հնարավորությունները։
      8. Ինչո՞ւ որոշ ռեսուրսների օգտագործումը սեզոնային է։
        Որովհետև եղանակային պայմանները տարվա ընթացքում փոխվում են։ Օրինակ՝ լեռնադահուկային հանգիստը հիմնականում հնարավոր է ձմռանը։
      9. Ինչպե՞ս է ճիշտ կառավարումը նպաստում տարածաշրջանի տնտեսական զարգացմանը։
        Այն կարող է ավելացնել զբոսաշրջիկների թիվը, ստեղծել աշխատատեղեր և մեծացնել տեղական եկամուտները՝ միաժամանակ պահպանելով բնությունը։
      10. Եթե տարածքն ունի լեռներ, անտառներ, գետեր և հանքային աղբյուրներ, ի՞նչ կարելի է զարգացնել։
        Կարելի է զարգացնել արշավային, էկոտուրիզմ, ձկնորսական, հանգստի և առողջարանային զբոսաշրջություն, քանի որ տարածքն ունի տարբեր բնական ռեսուրսներ։
    Создайте подобный сайт на WordPress.com
    Начало работы